Buorre idit Sápmi

Skábma ja dálvái ráhkkaneapmi, sámevašši duomu váikkuhusat ja losses historjjálaš vásáhusat

  • 1 t 59 min
  • utgått

Unnitlogu gielaid nannemis Erika Unnes. Historjjálaš duopmu sámevašši áššis ja dan váikkuhusain Maia Hætta. Mo váikkkuha skábmaáigi luonddus ja olbmos, gullat Sverre Porsanger ja Ellino Guttorm Utsi (govas) jurdagiid. Vuovdečearut ráhkkanit dálvái, das muitala Jonas Stenberg. Dutkiid ja álbmoga gulahallamis Lena Maria Nilsson. Livđejeaddji, musihkkár Anna Morottaja loaiddasta skuvllain ja mánáidgárddiin njealje gávpogis. Duohtavuohta- ja soabadankomiššuvdna čoaggán muitalusaid ja vásáhusaid olbmuin, Liv Inger Somby muitala mii dain boahtá ovdan. Studios Karen Eira, Jouni Aikio ja Thoralf Balto.

Sändningar

  • må 25.11.2019 8.00 • Yle Sámi Radio

Avsnitt

  • Neahttavašši badjánan Girjás-duomu maŋŋá, Henrik Blind muitala. ON olmmošreikteráđđi gažadan Ruoŧa stáhta Geneves, Per-Olof Nutti kommeanta. Luonddugáhttensearvvi raporta čájeha ahte lea unnán luohttámuš meahcceealliid lohkamii, Andreas Zetterberg. Sámi klinihkka rahppojuvvo Kárášjogas, telefuvnnas Amund Peder Teigmo. Filbmamáilmmi nuppástusain leamaš sáhka Skábmagovain, das muitala Anne Lajla Utsi. Njáhkabivdit eai šat ollu gávdno Sámis, diehtá Veikko Aikio. Sámedikki presideanta Arctic Fronteirs deaivvadeamis. Studios John Einar Eira nuorat, Jouni Aikio ja Karen Eira

  • Oassi vuossárgga Buorre iđit Sápmi sáddaga ságain, oppa guovttediibmosaš sátta ii elat dál gullanláhkai sáddendoaimma teknihkalaš vigi geažil. Gielddadoaavttir Heidi Eriksen rávve mo gánneha suddjet iežas amaset influenssat njoammut. SPR lea ásahan lávdegotti čieggadit rádjaguovllu eastagiid riikkarájáid badjel, lávdegotti jođiheaddji Runar Myrnes Balto muitala. Sáhka vahkuloahpa skábmagovain, studios galleda Aslak Paltto guhte čuovui oppa festivála. Doaimmaheaddjin gáimmežat John Einar Eira nuorat ja Luobbal-Jovsset Jovnna.

  • Buorre iđit Sápmi.

  • Buorre iđit Sápmi.

  • Buorre iđit Sápmi -sáddagis lea sáhka earret eará das go Olmmošvuoigatvuođaorganisašuvdna moaitá Ruoŧa sámepolitihkka garrasit.
    Sáhka lea maid das go Norgga lágamánnerievttis ferte ođđasit gieđahallat ássi gos Sárevuomi čearu lea stevdnen Norgga stáhta. Duogáš dasa lea ahte lágamannerievttis lei golbma duopmára mielde ja okta lei eananmolsunrievtti duopmár. Lága mielde dat duopmár ii sáhtte gieđahallat diekkár ássi, ja danin sii fertejit loktet olles proseassa oktii vel lágamánneriektái.
    Dan lassin gullat mot Roavvenjárggas lea ordnejuvvon nuortalašgiela oahpahus, ja ságastallat maiddai Ingunn Utsiin das go beaivváš oaidnigoahtá fas Sámis.
    Sáddagis lea mielde maiddái Joni Saijets guhte orru Kolumbias Lulli-Amerihkás ja oahpaha neahta bohte sámegiela.

    Sáddaga lágidit Kjell Marainen, Jaana Kynkäänniemi ja Inger-Elle Suoninen

  • Buorre iđit Sápmi.

  • Ruvhten Sijte čearu ságadoalli Markus Rensberg dadjá, ahte juoga ferte dahkkot vai vealgáduvvan čearus livččii boahtteáigi. Jiellevári vuovdečearru lea čielgasit gieldán bieggamilloparka huksema muhto Ängeså konsešuvnnačearru dohkkeha huksema, dadjá Jörgen Rokka. Áŋŋel olbmuid geavahanvuoigatvuođain Finnmárkkus Ilmari Länsman ja Ánde Somby. Universitehta heaitán dihtoeriid sámegielat studeanttaide, Sámedikki gielladorvočálli Ánne Kirste Aikio fuolas. Gry Helen Sivertsen govvida man dehalaš sámegiella lea sutnje. Girkonjárgalaš bearaš johtá jiekŋaskearrohárjehusain ja spealuin Avvilis ja ságat vel Elle-Máijá Tailfeathers filmmas. Studios Marianne Boine, Kjell Marainen ja Jouni Aikio.

  • Ruvhten Sijte čearus lea divvagat miljovnna ruvnna ovddas mávssekeahtes boazoguohtuma dihte, lohká Kristina Jonsson, konsulta ja ovddeš boazodoalloossodaga hoavda Jämtlándda leanastivrras. Sámit leat vuoitit Jiknon 2 filmmas - ja eanet almmoheamit leat vuordimis ciegus soahpamusšain, nu čilge Sámedikki direktevra Rune Fjellheim. Davviguovllu ambulansagirdi fálaldagain diehtá dál eanet sámediggeráđđi Silje Karine Muotka. Girjebusse vuodjá fas Ohcejogas, fálaldagas muitaleaba Tuija Guttorm Ohcjeoga gielddas ja Jan Hansen Unjárgga gielddas. Geavaheaddjiid vásáhusain fas Ingga-Per Niillas ja Ville-Risten Eila. Boazoisit Osmo Seurujärvi rávve mo galgá rassat jus vuodjá bohcco ala. Loahpas Klemet Isaksen Hætta muitalus Stuorra- ja Unna-Lásses.

  • Gumppet hehttejit johtima dálveguohtoneatnamiidda Luokta-Mávas čearus, das muitala Lars-Ánde Bær. Smávut Ingir Bål vuittii Skarunger 2020 -bálkkašumi filmmain Njuokčamat. Dáiddaduodječájáhus lihkostuvvan bures Thaieatnamis, leabuhisvuođatge eai leat hehtten go dat leat dušše oaivegávpogis, muitala Kaija Paltto (govven). Melodiia gp-gilvvut lahkonit, ovdalis dákákr gilvuia oaasálastan Elin Kåven muitala váishusaidis. Mii lea Sámi Music Award, dan čilgeba Klemet Anders Buljo ja Kolbjørn Norvang. Studios Marianne Boine, Kjell Marainen ja Jouni Aikio.

  • Veddet bohccuid gárddiin návddiid dihte Norrbottenis ja garra čalbmeváddu váivvida bohccuid.
    Sáhka maiddái dálvviid rievdamis. Studios Marianne Boine, Jouni Aikio ja Kjell Marainen.

  • Giella- ja álbmotinstituhtta čohkke sámi muitalusaid, das diehtá Charlotta Hyltén-Cavallius. Ruoŧa sámediggi oažžun kulturdoarjagis ságastallan Ingrid Ingain. Oassin klassihkalaš musihka konsearttas Roavvenjárggas, Niillas Holmberg vásihus. Ginttalnalttaid son geavaha ođđasit, ovttas monnebáhka bihtáin das šaddá buorre cahkkehat, muitala Anna Morottaja. Studios Marianne Boine, Ánne-Rávná Allas ja Jouni Aikio.

  • Buorre iđit Sápmi -sáddagis gullat Sámi duodji -searvvi ođđa ságadoalli Marjaana Aikio jurdagiid boahttevuođas ja son maid muitala makkár mearrádusaid duorastaga čoahkkimis dahke.

    Sáddagis gullat maid dan birra, ahte jus Australia eiseváldit ledje váldit vuhtii aborigiinnaid árbedieđuid ja sin árbevirolaš kultuvrralašmáhttu de ledje sáhttit easttadit dákkár buollimiid mat leat Austrálias, jáhkká Sámiráđi Árktalaš- ja Birasossodaga hoavda Gunn-Britt Retter.

    Sáhka lea maiddai das go Ruoŧa Sámediggi boazodoallu lávdegoddi ságadoalli oaivvilda ahte boazodoallu lea uhkiduvvon go servvodat dárbbaša eanet ruoná energiija. Marita Stinnerbom, Guovssonástibellodagas, lea Ruoŧa sámediggi boazodoallolávdegotti ságadoalli ja
    son ii jáhke ahte lea vejolaš hukset bieggamillopárkkaid boazodoalloguovlluin, go dat lea čielgá uhkádus boazodollui.

    Sáddagis váldit maid oktavuođa nuorra sápmelaš filbmačeahppái Smávut Iŋgirii guhte lea okta golbmasis gii árvaluvvo oažžut SKAARUNGEN 2020 filbmabálkkašumi Tromssa filbmafestiválas. Dákkár bálkkašupmi addo čehpiide geat leat álggahan filbmenbargguid.

    Sáddaga lágideaba Marianne Boine ja Inger-Elle Suoninen

Lyssna också