Nuntii Latini

fr 2.12.2016

  • 4 min
  • tillsvidare

Fidel Castro, dux revolutionis Cubanorum, nonagenarius diem obiit supremum. Cubae paene quinquaginta annos praefuit. Ordo rebellium, quem condidit, anno millesimo nongentesimo undesexagesimo (1959) generalem Fulgencio Batista deposuit et Habanam expugnavit. Fuit primus minister (1959-1976) et praesidens (1976-2008), donec summam potestatem fratri Raúl tradidit. Fautores eum liberatorem Cubae habent, adversarii autem accusabant, quod oppositionem oppressit. Regimen Castronis operam dedit, ut omnes legere et scribere discerent, atque curam valetudinis melioravit. Ditiores autem Cubani spe decepti patriam reliquerunt, cum Castro bona eorum publicare coepisset et se marxistam esse pronuntiaret. Etiam societates Americanas et possessiones illarum socializavit atque relationes cum Unione Sovietica artiores iunxit. USA autem consuetudines in Cubam dirupit et Castronem ex potestate expellere et iterum iterumque insidiose occidere frustra conabatur. Neque ante quam anno bis millesimo quarto decimo (2014) Cuba et USA relationes mutuas restituere coeperunt.
Anno millesimo nongentesimo sexagesimo secundo (1962) haud procul aberat, quin bellum nucleare oreretur, cum Castro Unioni Sovieticae permisisset, ut missilia nuclearia in Cuba collocaret. Discrimen finitum est, cum Unio Sovietica missilia ex Cuba deportavit et USA sua ex Turcia.

Fillon candidatus praesidentialis

In comitiis praeliminaribus Republicanorum Francorum candidatus praesidentialis creatus est François Fillon. Ex quo sequitur, ut ille in comitiis praesidentialibus post quinque menses futuris contra socialistas et extremam dextram certet. Iam veri simile videtur certamen de praesidentatu Franciae inter François Fillon et Marine Le Pen futurum esse.

Erdogan minitabundus

Praesidens Turciae Erdogan minitabatur se fugitivos, qui in Turcia essent, in Europam missurum esse, si consultationes de societate Turciae ab Unione Europaea adhuc tardatae essent. Has minas Erdogan postridie eius diei protulit, quo Parlamento Europaeo placuerat, ut illae consultationes interrumperentur.
Parlamentum Europaeum censet Turciam usque longius a semita sua Europaea aberrare, cum purgationes politicas et immoderatas oppressiones post seditionem aestate factam susceperit. Constat in Turcia his mensibus plus centum milia civium deprehensa aut ex munere amota esse. Praeterea multa instrumenta communicativa clausa sunt et complures ordines civiles vetiti.

Tenebrae in Lappiam venerunt

In Nuorgam, qui vicus est maxime septentrionalis in Lapponia Finniae, die Veneris vicesimo quinto mensis Novembris (25.11.), tenebrae hiemales inceperunt. Sol supra horizonta ante diem septimum decimum mensis Ianuarii (17.1.) non surget. Neque res est iniucunda, nam sole deficiente Aurora borealis, Luna stellaeque terras nive tectas satis illuminant.

Tuomo Pekkanen

Nuntii Latini 2.12.2016

Sändningar

  • fr 2.12.2016 18.15 • Yle Radio 1

Avsnitt

  • Fidel Castro, dux revolutionis Cubanorum, nonagenarius diem obiit supremum. Cubae paene quinquaginta annos praefuit. Ordo rebellium, quem condidit, anno millesimo nongentesimo undesexagesimo (1959) generalem Fulgencio Batista deposuit et Habanam expugnavit. Fuit primus minister (1959-1976) et praesidens (1976-2008), donec summam potestatem fratri Raúl tradidit. Fautores eum liberatorem Cubae habent, adversarii autem accusabant, quod oppositionem oppressit. Regimen Castronis operam dedit, ut omnes legere et scribere discerent, atque curam valetudinis melioravit. Ditiores autem Cubani spe decepti patriam reliquerunt, cum Castro bona eorum publicare coepisset et se marxistam esse pronuntiaret. Etiam societates Americanas et possessiones illarum socializavit atque relationes cum Unione Sovietica artiores iunxit. USA autem consuetudines in Cubam dirupit et Castronem ex potestate expellere et iterum iterumque insidiose occidere frustra conabatur. Neque ante quam anno bis millesimo quarto decimo (2014) Cuba et USA relationes mutuas restituere coeperunt.
    Anno millesimo nongentesimo sexagesimo secundo (1962) haud procul aberat, quin bellum nucleare oreretur, cum Castro Unioni Sovieticae permisisset, ut missilia nuclearia in Cuba collocaret. Discrimen finitum est, cum Unio Sovietica missilia ex Cuba deportavit et USA sua ex Turcia.

    Fillon candidatus praesidentialis

    In comitiis praeliminaribus Republicanorum Francorum candidatus praesidentialis creatus est François Fillon. Ex quo sequitur, ut ille in comitiis praesidentialibus post quinque menses futuris contra socialistas et extremam dextram certet. Iam veri simile videtur certamen de praesidentatu Franciae inter François Fillon et Marine Le Pen futurum esse.

    Erdogan minitabundus

    Praesidens Turciae Erdogan minitabatur se fugitivos, qui in Turcia essent, in Europam missurum esse, si consultationes de societate Turciae ab Unione Europaea adhuc tardatae essent. Has minas Erdogan postridie eius diei protulit, quo Parlamento Europaeo placuerat, ut illae consultationes interrumperentur.
    Parlamentum Europaeum censet Turciam usque longius a semita sua Europaea aberrare, cum purgationes politicas et immoderatas oppressiones post seditionem aestate factam susceperit. Constat in Turcia his mensibus plus centum milia civium deprehensa aut ex munere amota esse. Praeterea multa instrumenta communicativa clausa sunt et complures ordines civiles vetiti.

    Tenebrae in Lappiam venerunt

    In Nuorgam, qui vicus est maxime septentrionalis in Lapponia Finniae, die Veneris vicesimo quinto mensis Novembris (25.11.), tenebrae hiemales inceperunt. Sol supra horizonta ante diem septimum decimum mensis Ianuarii (17.1.) non surget. Neque res est iniucunda, nam sole deficiente Aurora borealis, Luna stellaeque terras nive tectas satis illuminant.

    Tuomo Pekkanen

    Nuntii Latini 2.12.2016

  • Praesidens Americanorum designatus Donald Trump aliquot promissiones et minas, quas populum ambiens fecerat, revocare coepit. Hillary Clinton non iam de abusu cursus electronici accusatur neque ob eam rem in ius vocabitur. Ante comitia praesidentialia Trump se curaturum esse dictitabat, ut Hillary propter epistulas suas electronicas suspectas in vincula coniceretur. Etiam de rebus climaticis mentem mutavisse videtur.
    (Reijo Pitkäranta)

    Merkel nomen suum dedit

    Angela Merkel, cancellaria foederalis Germaniae ter, ad electionem quartam aspirare constituit. Concessit decretum de candidatu difficillimum fuisse: ad extremum tamen se nomen dedisse, cum officium suum esse sentiret, ut patriae tempore arduo prodesset et unitati Germaniae consuleret.
    (Reijo Pitkäranta)

    Murus limitaneus Hungariae

    In confinio Hungariae et Serbiae saepimentum ductum est, quod eo spectat, ut profugi et immigrantes finibus arceantur. Quod opus metallicum tria metra altum et decem chiliometra longum captivis Hungaris construendum datum erat. Saepes illa ad limitem custodiendum nova technologia tam exquisita utitur, ut cives eum murum ingeniosum appellent.
    (Reijo Pitkäranta)

    Erdogan rectores nominat

    Praesidens Turciae Recep Tayyip Erdogan potentia sua extraordinaria usus etiam rectores magnificos universitatum ad suum arbitrium eligere coepit. Hoc vel in Universitate Bosporica factum est, cuius rector quidam Mehmed Ozkan, quamvis inter candidatos non esset, a praesidente nominatus est. In Turcia omnino centum octoginta fere universitates sunt.
    (Reijo Pitkäranta)

    Antibiotica vim perdunt

    Efficientia remediorum antibioticorum annis proxime praeteritis in Europa valde deminuta est, ut e Sede Unionis Europaeae a morbis infectiosis (ECDC) refertur. Eodem tempore bacteria, quae iis resistere possunt, novas vires recuperaverunt. Si antibiotica vigorem pristinum amittunt, metuendum est, ne salus hominum, securitas ciborum, progessus civitatum in periculum vocentur.
    (Reijo Pitkäranta)

    De Palatio Buckingham

    Palatium Buckingham, domus reginae Britanniae et familiae eius, magna renovatione eget. Quod mirum non est, si respicis fistulas aquarias, fila electrica, apparatus calefaciendi harum aedium paulo post alterum bellum mundanum refecta esse. Sumptus restitutionis quadringentas quinquaginta fere miliones euronum efficient. Pecunia ex populo vectigali erogabitur.
    (Reijo Pitkäranta)

    Finlandia terra visu digna

    Acta diurna a re viaria magni momenti nomine National Geographic Traveler Finlandiam in optimis terris visu dignis numerant. Dicunt eam viatoribus optime convenire, quod ibi voluptatem ex natura, tranquillitate, viridariis nationalibus capere possint. Etiam Lonely Planet, domus editoria librorum itinerariorum, eam unam e terris peregrinatoribus acceptissimis laudat.
    (Satu Tuominen)

    Nuntii Latini 25.11.2016

  • Comitiis praesidentialibus in USA factis cives in multis partibus contra Donaldum Trump reclamitaverunt. Maximae turbae erant in Miamia, Atlanta, Philadelphia, Neo-Eboraci, Angelopoli, Oregonia, Colorato. Reclamatores de iuribus civilibus sollicitabantur et dicebant se adesse, ut illos sustinerent, qui pro suis vitae condicionibus timerent.

    Trump immigratores illegales expulsurus

    Donald Trump, praesidens designatus, affirmavit se tres miliones immigratorum illegalium quam primum ex USA expulsurum esse. Exempli gratia homines, qui crimina commisissent aut in gregibus nefariis interessent, expulsum iri. Addidit maximi esse limitem inter Mexicum et USA ita condensare, ut clam non superaretur. Ideo se murum in limite Mexici ducturum esse.
    Ambiguum autem est, utrum de vero muro in toto limite ducendo an de saepimento alicuius generis in quibusdam partibus praetendendo cogitaverit. Severior politica immigrationis erat unum ex argumentis principalibus, quae Trump in ambitione praesidentiali repetebat.

    Hodorkovski Helsinkii conventum habuit

    Mihail Hodorkovski, pristinus oligarchus et unus ex notissimis adversariis praesidentis Putin, ad finem septimanae Helsinkium venit, ubi conventum communicativum ordinis sui “Russia Aperta” habuit. Hodorkovski, qui in Helvetia et Britannia exsul vivit, id agit, ut democratia et iura humana in Russia in melius mutentur. Praeterea motus “Russia Aperta” operam dat, ut res diurnaria et investigatores meliores operandi possibilitates in Russia habeant. Aderant in conventu septuaginta quinque repraesentatores oppositionis Russiae. Hodorkovski, qui credit magnas in Russia mutationes annis proximis futuras esse, monuit ordinem suum non esse factionem politicam.

    Ictus Parisienses commemorati

    Die Dominico (13.11.) ictus terroristici Parisiis commemorabantur, in quibus anno ante centum triginta homines mortui atque complures centeni vulnerati sunt. Maior pars victimarum inter concentum periit, qui in odeo Bataclan fiebat. Die anniversario Sting, cantor Britannicus, ibidem concentum commemorativum familiaribus victimarum dedit.

    Leonard Cohen obiit

    Leonard Cohen, poeta et musicus Canadensis, Angelopoli (7.11.2016) octoginta duos annos natus mortuus est. Diu aegrotaverat et infirma fuerat valetudine, sed causa mortis a familiaribus nondum est palam facta.

    Divulgavit tredecim libros sed imprimis ut musicus per orbem terrarum notuit. Ultimum album cantionum eius est “You Want It Darker”, quod ante tres septimanas publicatum est. Notissimum est etiam carmen “Hallelujah”. Textus, quos scripsit atque voce gravi et rauca interpretabatur, sunt profundi et ambigui, interdum etiam difficiles. In Finnia septies concentum publicum dedit.

    (Tuomo Pekkanen)

    Nuntii Latini 18.11.2016

  • Novus praesidens Civitatum Americae Unitarum designatus est Donald Trump, candidatus factionis republicanorum septuaginta annos natus. Comitiis enim praesidentialibus die Martis (9.11.) habitis amplius ducentos septuaginta (270) electores sibi conciliavit. Hillary Clinton, adversaria eius democrata, quam multi rerum periti victricem fore praedixerant, cladem acerbissimam accepit. Trump etiam in civitatibus Florida, Ohio, Carolina Septentrionali, ubi favor utriusque candidati aequalis fere erat, victoriam reportavit.
    (Reijo Pitkäranta)

    Quid Donald Trum dixerit

    Donald Trump, postquam eventus suffragii innotuit, oratione habita se praesidentem totius populi futurum esse confirmavit: iam tempus esse Americanos vulneribus discordiae obligatis in unam nationem coalescere. Experientiam, quam e rebus negotialibus sibi assumpsisset, ad summum bonum publicum provehendum adhibitum iri. In rebus internationalibus gerendis se societates, non conflictus, expetiturum esse.
    (Reijo Pitkäranta)

    Sauli Niinistö gratulatus

    Praesidens Finlandiae Sauli Niinistö, ut complures alii principes civitatum, futuro collegae Americano Donald Trump omnia fausta precatus est. Monuit praesidentem Civitatum Americae Unitarum apud omnes gentes et potentia et auctoritate plurimum valere. Speravit fore, ut relationes inter Finlandiam et Civitates Americae Unitas intercedentes quam optimae servarentur.
    (Reijo Pitkäranta)

    Pollutiones urbis Delii

    Septimana vergente scholae Delii, capitis Indiae, tres dies clausae erant propter pollutiones aerias illam urbem velantes. Minister ei regioni praepositus ait rerum condicionem tam difficilem videri, ut ad periculum avertendum consiliis necessitatis opus esset. Incolas hortatus est, ut intra parietes manerent.
    (Reijo Pitkäranta)

    De Cypro redintegranda

    Praesidentes Cypri, quorum unus parti Graecae, alter Turcicae praeest, consilia de insula redintegranda inire coeperunt. Consultationes pacis eo spectant, ut huic discrimini amplius quadraginta annorum tandem finis fiat. Constat Cyprum anno millesimo nongentesimo septuagesimo quarto (1974) in duas partes divisam esse.
    (Reijo Pitkäranta)

    Wallenberg mortuus

    Raoul Wallenberg, legatus publicus et benefactor Suetus, qui altero bello mundano multa milia Iudaeorum in Hungaria ex persecutionibus nazistarum servavit, nunc a magistratibus Suetis mortuus pronuntiatus est. Nemo certe scit, quando et quo modo vitam amiserit; veri simile autem est eum in carcere Moscuensi brevi post bellum defunctum esse.
    (Saara Honkanen)

    De curribus electricis

    Delegati urbis Tampere currus electricos usu recipere decreverunt. Haec vehicula Tamperensibus nova sunt, sed Helsinkienses iis iam diu utuntur. Propositum est, ut currus in fabrica Caianeburgensi conficerentur et commeatui publico Tamperensi inde ab anno bis millesimo vicesimo primo (2021) inservirent.
    (Reijo Pitkäranta)

    Nuntii Latini 11.11.2016

  • Die Dominico (30.10.) terra in Italia vehementius movebatur quam umquam post annum millesimum nongentesimum octogesimum (1980), quo in Hirpinia circiter tria milia hominum perierunt. Novissimus motus accidit in Media Italia circa urbem Perusiam, sed tremor terrae etiam Romae et prope fines Austriae sentiebatur. Aedificia multis locis corruerunt, sed nemo mortuus est, quia homines prioribus calamitatibus docti praecavere potuerant. Oppidum Nursia (vulgo Norcia), quod proximum epicentro motus iacet, maxima damna accepit. Ex basilica Sancti Benedicti, quarto decimo saeculo constructa, tantum frons suo loco mansit.

    Hispania denique regimen habet

    Mariano Rajoy, moderator factionis popularis dextrae, denuo creatus est, qui regimini Hispaniae praeesset. Suffragio in camera inferiore parlamenti facto centum septuaginta (170) delegati pro Rajoy, contra eum centum undecim (111) sententiam tulerunt. Cum duodeseptuaginta (68) delegati socialistarum vacuam schedulam dedissent, Rajoy maiorem partem sententiarum habuit. Socialistae divisi sunt, nam septendecim delegati eorum facere non potuerunt, quin contra regimen factionis dextrae suffragarentur. Quia partes politicae inter se consentire non poterant, Hispania a vicesimo die mensis Decembris anni proximi (20.12.2015), id est plus decem menses, sine regimine fuit.

    Papa Franciscus Suetiam visit

    Papa Franciscus die Lunae (31.10.) in Suetiam venit, ubi anniversarium quingentesimum Reformationis Lutheranae commemoratur. Interfuit caerimoniis oecumenicis in Cathedrali Lundensi celebratis atque urbem Malmö visit. Iubilaeum Reformationis pridie Kalendas Novembres (31.10.2016) iniit, scilicet undequingentis annis post eum diem (31.10.1517), quo Martinus Luther nonaginta theses contra indulgentias pontificias divulgavit. Iter Papae praeparatum erat ab Ecclesia Catholica atque Foederatione Mundi Lutherana (Lutheran World Federation). In Suetia papa moderatores ecclesiae Lutheranae et praesidentem foederationis Munib Younan convenit. Ex Finnia aderat archiepiscopus Kari Mäkinen. Franciscus habetur papa renovator et modestus, qui etiam de minoritatibus sexualibus tractandis sententiam suam palam fecit.

    Siccitas Africae meridionalis gravescit

    Africa meridionalis siccitate vastissima laborat, cuius causa habetur phaenomenon El Niño appellatum atque mutatio climatis. Calamitas, quae vitam duodeviginti milionum hominum in variis partibus Africae meridionalis viventium afficit, anno proximo ineunte gravissima fiet. In quibusdam partibus Mozambici tribus annis nullae pluviae ceciderunt.

    Cur horologia prorsum et retrorsum moventur?

    In Unione Europaea nocte Sabbati horologia in horam hiemalem, id est una hora retrorsum mutata sunt. Ultimo autem die Dominico mensis Martii una hora prorsum promovebuntur. In Finnia ita per triginta quinque annos factum est. At nemo pro certo scire videtur, cur hoc fiat. Mutatio horae valetudini est nociva et usus mutationis sunt dubii.

    (Tuomo Pekkanen)

    Nuntii Latini 4.11.2016

  • Hoc tempore bellum crudele non solum in Syria, sed etiam in Iraquia geritur. Hic imprimis de urbe Mosul possidenda vehementer pugnatur, cum copiae regiminis Iraquiae eam a potestate ordinis Isis recuperare conantur. Iam aliquot vicos haud longe a Mosul sitos expugnaverunt, sed ipsa urbe potiri difficile est propter multos laqueos et insidias ibidem collocatas.
    (Reijo Pitkäranta)

    De decreto Vallonum

    Parlamento regionali Valloniae efficere contigit, ut pactum commerciale, quod inter Unionem Europaeam et Canadam octo annos praeparatum erat, ad irritum redigeretur. Ita cives, qui ne unam quidem centesimam partem Unionis Europaeae faciunt, prohibere potuerunt, ne illud consilium magni momenti perficeretur.
    (Reijo Pitkäranta)

    De historia Hungariae

    Die Dominico (23.10.) sexaginta anni acti erant, cum populus Hungariae regimini communistarum insurgere coepit. Primum quidem Budapestini accidit, ut quinquaginta milia studentium et operariorum ad Aedes parlamenti incederent et renovationes publicas postularent. Paulo post tamen illa rebellio a Russis crudeliter oppressa est, cum carri loricati in vias Budapestini penetraverunt.
    (Reijo Pitkäranta)

    Quid Kenyatta edixerit

    Uhuru Kenyatta, praesidens Keniae, poenam hominum capitis damnatorum ita mitigavit, ut scelera sua vinculis sempiternis expenderent. Quod edictum ad duo milia septingentos fere captivos pertinere dicitur. Eodem tempore centum duobus civibus, qui poenam diutinam ferebant, libertatem dedit. His decretis factis Kenia propius ad civitates humanas accedere existimatur.
    (Reijo Pitkäranta)

    Domus Hitleri diruitur

    Regimen Austriae domum, ubi Adolfus Hitler natus est, diruendam esse statuit. Quod consilium ideo factum est, ut prohiberetur, ne neonazistae et alii, qui memoriam eius recolerent, ad illum locum adorandum convenirent. Neque hae aedes penitus diruentur, sed placuit fundamenta earum conservare, ut ibidem aliquod aedificium publicum exstrueretur.
    (Reijo Pitkäranta)

    De natura Finlandiae

    Caelum calescere in natura Finlandiae ex herbis mutatis et glaciebus deminutis apparet, ut ex Ordine internationali naturae tuendae (WWF) refertur. Species animalium, quibus nives glaciesque necessariae ad vivendum sunt, praesertim ex temperatura hiemali crescente laborant. In his vel Vulpes arctica et Bubo scandiacus numerantur. Illa plane fere periit, hic nidum nonnisi raro facit.
    (Satu Tuominen)

    Grex Alandensis victor

    Die Dominico (23.10.) patuit, quis ex gregibus pedifollicis Finlandiae hoc anno omnium optimus esset. Victoriam eamque in historia primam reportavit manus Mariae portus Alandensis. Sphaeristae enim eius ex triginta tribus ludis hac aestate factis sibi unum et sexaginta puncta conciliaverunt.
    (Reijo Pitkäranta)

    Nuntii Latini 28.10.2016

  • Bhumipol Adulyadej, rex Thailandiae, in nosocomio Bancokiensi duodenonaginta annos natus diem obiit supremum. Re nuntiata primus minister luctum unius anni magistratibus imposuit. Cives hortatus est, ut exsultationibus et festis per unum mensem abstinerent eisque suasit, ut nomine patriae alter alterum diligerent.

    Bhumipol diutius regnavit quam quisquam ex monarchis orbis terrarum hodiernis. Regnum eius septuaginta annorum mense Iulio (9.6.2016) in Thailandia celebrabatur. Succedit regi Bhumipol princeps hereditarius Vajralongkorn, filius eius unicus trium et sexaginta annorum, qui quidem tanta apud populum gratia non valet quam pater.

    Campanae victimis Aleppi pulsantur

    Ecclesia Helsinkiensis nuperrime (12.10.) consilium cepit, ut cotidie campanae victimis urbis Aleppo pulsarentur. Mox plus ducentae triginta ecclesiae Finnicae participes huius consilii ("Bells for Aleppo") factae sunt. Postea adiunctae sunt ecclesiae aliarum terrarum, ut Britanniae, Suetiae, Romaniae, Franciae, Germaniae, Estoniae, etiam Australiae et Americae Septentrionalis. Campanae cotidie post meridiem usque ad diem vicesimum quartum mensis currentis (24.10.) pulsabuntur. Tum non tantum dies erit Nationum Unitarum sed celebrabitur etiam dies pacis, iurum humanorum, responsalitatis internationalis. Apud Finnos campanae, quae dicuntur funerales, pulsari solent, cum homo vita defunctus in sepulcrum a proximis portatur.

    Nobelista litterarum novi generis

    Praemium Nobelianum litterarum ab Academia Suetiae musico populari Bob Dylan communi consilio concessum est. Sara Danius, ab epistulis Academiae, rettulit illum esse magnum poetam, qui in eadem traditione Anglica ire pergeret atque Milton et Blake. Amatores musicae popularis exsultabant, quod lyrica rock tandem pars litterarum humaniorum haberetur.

    Dario Fo obiit

    Dario Fo, scriptor, histrio, moderator scenarum Italicus, nobelista litterarum anni millesimi nongentesimi septimi (1997), nonaginta annos natus Mediolani decessit eodem die (13.10.), quo Bob Dylan honore Nobeliano ornatus est. Notissimum ex operibus eius est Mysterio Buffo, series soliloquiorum, quae fundamento comoediarum mediaevalium nituntur.

    Johaug in excitatione drogaria deprehensa

    Therese Johaug, scridatrix Norvega clarissima, quae his annis in omnibus fere certaminibus scridationis ceteras superavit, in excitatione drogaria deprehensa est. Foederatio Scridatoria Norvegiae (Norges Skiforbund) rettulit causam esse unguentum labiorum nomine Trofodermin, in quo clostebolum, steroides anabolicus athletis vetitus inesset.

    Alius scridator Norvegus, nuper in drogis deprehensus, est Martin Johnrud Sundby, qui sabutamolum, medicamen asthmaticis praeparatum sed athletis vetitum sumpserat. Illud medicamen, quod respirationem iuvat, maior pars scridatorum Norvegiae, etiam qui asthmate non laborant, adhibere dicuntur. Sunt qui censeant Norvegiam in excitatione drogaria cum DDR iam comparandam esse.

    Tuomo Pekkanen.

    (Nuntii Latini 21.10.2016)

  • Praemium Nobelianum scientiae oeconomicae hoc anno duobus viris doctis conceditur: quorum unus est Bengt Holmström, professor ex Finlandia oriundus, qui iam diu munus docendi in Instituto technologico Massachusetano (MIT) habet; alter est Oliver Hart, professor Americanus ex universitate Harvardiana. Hoc summo honore afficiuntur, quod de doctrina pactionum investiganda optime sunt meriti.
    (Reijo Pitkäranta)

    De historia Nobelistarum

    Primus Nobelista Finlandensis erat scriptor Frans Emil Sillanpää, qui anno millesimo nongentesimo undequadragesimo (1939) illo praemio decoratus est. Eum excepit sex annis post (1945) Artturi Ilmari Virtanen, vir chemiae peritus. Anno millesimo nongentesimo sexagesimo septimo (1967) Ragnar Granit praemium medicinae tulit. Abhinc octo annos (2008) praesidens Martti Ahtisaari praemio pacis ornatus est.
    (Saara Honkanen)

    Missilia in Kaliningradum

    Russi non negant se missilia ballistica e nota Iskander in regionem Kaliningradum transtulisse. In causa sunt rationes eruditionis, ut ex ministerio defensionis Russiae nuntiatum est: eos, qui in copiis missilium militiam facerent, se in diversis Russiae partibus exercere atque ob eam rem longa itinera tam aere quam mari emetiri.
    (Reijo Pitkäranta)

    Secretarius N.U. generalis

    Consilium securitatis Nationum Unitarum proposuit, ut novus secretarius generalis eiusdem ordinis crearetur Antonio Guterres. Qui vir sexaginta septem annos natus antea princeps minister Portugalliae fuit, donec anno bismillesimo quinto (2005) parti Nationum Unitarum profugis adiuvandis praeesse coepit. Deinde eo munere undecim annos functus est.
    (Reijo Pitkäranta)

    Nova praesidens Estoniae

    Nova praesidens Estoniae electa est Kersti Kaljulaid, femina quadraginta sex annos nata. Suffragio sexto in parlamento facto ex centum uno votis sibi unum et octoginta conciliavit. Septimana ante inter diversas factiones convenerat, ut Kaljulaid, quae eo tempore Luxemburgi opus faciebat, candidata omnium partium communis nominaretur.
    (Reijo Pitkäranta)

    Partus apud nos deminuti

    Iam quintus annus est, cum numerus infantium in Finlandia natorum decrescit. Anno praeterito puerperia amplius tribus centesimis deminuta sunt, neque rerum condicionem hoc anno meliorem fieri creditur. Quae cum ita sint, ratione neonatorum habita Finlandia inter Terras septentrionales infimum locum occupat.
    (Reijo Pitkäranta)

    Olympia aestiva futura

    Mense Septembri decernetur, ubi Olympia aestiva anno bis millesimo vicesimo quarto (2024)instituantur. Ex urbibus, quae ius haec certamina ponendi petiverunt, restant tres, sc. Angelopolis, Lutetia Parisiorum, Budapestinum. Roma autem, quae nomen suum antea dederat, hac septimana rogationem renuntiavit, cum Virginia Raggi, praefecta urbi, ei consilio adversaretur.
    (Reijo Pitkäranta)

    Nuntii Latini 14.10.2016

  • Hungari die Dominico (2.10.) demoscopium habuerunt, in quo interrogatum est: "Visne, ut Unio Europaea Hungariae imperat, ut immigratores recipiat, etiam parlamento Hungariae non probante?" Duodecentum centesimae (98%) suffragantium ratae immigratorum parti obstiterunt. Cum autem pauciores quam dimidia pars (43,9%) ex civibus suffragium habentibus ad urnas venerint, eventus legalis non habetur.

    Mapalia apud Caletum demoliuntur

    Apud Caletum (vulgo Calais) est campus immigrantium, ubi septem vel etiam decem milia hominum in tuguriis aut mapalibus habitant. Maior pars eorum exspectat, ut occasione oblata in autocarrum clam ascendat, quo per cuniculum in Britanniam transeat. Sperant enim fore, ut ibi meliores vitae condiciones habeant.

    Quia peregrini in campo Caletensi degentes tam commeatum publicum quam homines in vicinitate habitantes multis modis perturbant, magistratus iam saepius eos expellere frustra conati sunt. Tumultibus usque crescentibus praesidens Francois Hollande nuper affirmavit mapalia Caletensia ante finem anni dissolutum et incolas eorum in alias Franciae regiones transportatum iri.

    Feminae in Carelia DCC annos pace et securitate gaudent

    Regnum Suetiae tertio decimo saeculo in Finniam orientalem versus amplificabatur et magnam partem Careliae occupavit, ubi castrum Viburg (a. 1293) constructum est. Leges Suetiae de securitate etiam in Carelia applicari coeptae sunt, quo factum est, ut Birgerus, rex Suecorum, epistulam de securitate feminarum Careliae Latine scriberet. Illa epistula, Kalendis Octobribus anno millesimo trecentesimo sexto decimo (1.10.1316) data, est vetustissimum documentum officiale in Finnia conservatum.

    Summa eius haec est: "Mulieres omnes seu feminae nostrae dicioni subiectae, iuxta castrum nostrum Viburg vel in terra Careliae habitantes, sint coniugatae, viduae, continentes aut virgines, plena debent pace et securitate gaudere, sicut in ipso regno nostro Suetiae, in rebus pariter et personis, acerbissima contra transgressores nostra vindicta regia procedente. Quare omnibus et singulis firmiter prohibemus, ne quis mulieres ... iniuriis aliquibus gravare vel molestare praesumat aut ipsis inferre violentiam aliquam corporalem…"

    Arbor in Europa vetustissima

    Vetustissima in Europa arbor, quae vivit, est pinus mille septuaginta quinque annorum, nomine Pinus heldreichii vel leucodermis, quae in monte Pindo Graeciae septentrionalis crescit. Investigatores illi nomen Adonidis imposuerunt. In eisdem montibus complures aliae quoque arbores inveniuntur, quae mille annos superaverunt.

    In orbe terrarum vetustissimae sunt pinus (bot. Pinus aristata) in California et Nevada crescentes, ex quibus quasdam plus quinque milium annorum esse constat. In Finnia septentrionali anno bis millesimo sexto (2006) inventa est pinus septingentorum octoginta annorum, quae crescit in communi Sodankylä prope confinium Russiae.

    (Tuomo Pekkanen)

    Nuntii Latini 7.10.2016

  • Die Dominico (25.9.) Consilium securitatis ordinis Nationum Unitarum sessionem habuit, in qua res militares a Russis in Syria actae vehementer condemnatae sunt. Matthew Rycroft, legatus Britanniae, eos, cum in cives urbis Aleppo impetus fecissent, facinoris belli accusavit. Samantha Powers, legata Americanorum, Russos ob eandem causam barbaros appellavit.
    (Reijo Pitkäranta)

    Shimon Peres mortuus

    Shimon Peres, pristinus praesidens Israelis, diem supremum obiit nonaginta tres annos natus. Causa mortis erat haemorrhagia cerebri, qua duabus septimanis ante affectus erat. In multis et magnis meritis eius erat praemium Nobelianum pacis, quod anno millesimo nongentesimo nonagesimo quarto (1994) una cum Jitzhak Rabin et Jasser Arafat accepit.
    (Reijo Pitkäranta)

    De conventu Alandensi

    Ministri principes Terrarum septentrionalium conventum annuum Portu Mariae, in urbe Alandiae, habuerunt. In rebus, quae in colloquiis tractabantur, erant quaestiones de securitate Maris Baltici, de exitu Britanniae ex Unione Europaea, de rationibus, quibus violentia a re publica excluderetur. Id quoque quaerebatur, quonam modo auctoritas Unionis Europaeae corroboraretur.
    (Reijo Pitkäranta)

    De scalis Hispaniensibus

    Romae die Iovis septimanae proximae (22.9.) Gradus Hispanienses restituti celebrabantur. Scalae illae marmoreae saeculo duodevicesimo ineunte aedificatae in clarissimis locis Romae numerantur. Qui gradus, cum pollutione et squalore foedati essent, mense Octobri anni proximi renovari coepti sunt. Opera purgationis perfecta nunc optimae condicionis esse videntur.
    (Satu Tuominen)

    Factio a iuribus animalium

    In Finlandia nova factio politica condita est, cuius est iura animalium defendere. Quot socios iam habeat, nondum constat, sed numerus fautorum omni tempore crescere nuntiatur. Dicunt factionem ad talem societatem spectare, ubi omnibus animantibus ius sit vitam suae speciei propriam vivendi et sua libertate fruendi.
    (Reijo Pitkäranta)

    Novus piscis suavis

    Iam in eo est, ut in forum mercatorium Finlandiae nova species piscis veniat. Agitur de pisce coregono affini, qui Finnice nelma, ab ichthyologis autem Stenodus leucichthys appellatur. Abundat carne alba, quam ob rem ad edendum optimus habetur. In exspectatione est eum in locum salmonis maritimi e Norvegia importati successurum esse.
    (Reijo Pitkäranta)

    Expositio Helsinkiensis

    Museum nationale Finlandiae in praesenti anniversarium centesimum celebrat. Qua re in Museo artis Athenaeo Helsinkiensi expositio operum aetatis artium renatarum inaugurata est. Propositae sunt picturae amplius viginti artificum celeberrimorum, quorum in numero sunt Raffaello et Tiziano. Expositio usque ad diem quintum decimum mensis Ianuarii (15.1.) adiri poterit.
    (Reijo Pitkäranta)

    (Nuntii Latini 30.9.2016)

  • In Russia die Dominico (18.9.) comitia facta sunt. Quattuordecim factiones candidatos posuerant, sed tantum quattuor, quae iam ante comitia in parlamento fuerant, in novam Dumam creatae sunt. Russia Unita, factio quae praesidenti Vladimiro Putin favet, plus quinquaginta quattuor centesimas (54,8%) suffragiorum accepit. Ceterae factiones, in parlamentum admissae, sunt Communistae (13,45%), Democratae liberales (13,24%), Russia iusta (6,17%), quae quidem omnes praesidentem Putin sustentant. Ex quo sequitur, ut politica praesidentis etiam fortior quam ante continuetur. Suffragium in comitiis habebant centum undecim miliones civium, ex quibus minus quam dimidia pars (47%) ad urnas venit.

    Concordia Bratislaviensis discors

    Moderatores Unionis Europaeae nuper (16.9.) in Castellum Bratislaviae convenerunt, ut consulerent, quid de quaestionibus politicis post exitum Britanniae ortis faciendum esset. Quamquam plerique ex eis concordiam Unionis laudaverunt, tam de immigratione quam de politica oeconomica magnae erant inter eos discordiae. Victor Orbán, primus minister Hungariae, conventui Bratislaviensi non contigisse censebat, ut politicam Unionis de immigratione mutaret, quae ingenua et exitiosa esset. Jean Asselborn, minister a rebus exteris Luxemburgensis, iam ante conventum suaserat, ut Hungaria ex Unione Europaea expelleretur. Facile tamen fuit de rebus consentire, cum nihil constituendum esset.

    Juncker crimen vinolentiae negat

    Jean-Claude Juncker, praeses Commissionis Europaeae, in actis diurnis Francogallicis, quibus nomen est Libération, negavit immoderatum potionum alcoholicarum usum, de quo accusabatur. Dixit forsitan videri potuisse, ut ebrius esset, cum calamitate vehiculari olim vulneratus ambulans titubaret et in scalis epimedion manu teneret.

    Alces in commeatu viario periculum

    In Finnia cotidie circiter quinae calamitates viariae propter alces accidunt. Maxima frequentia calamitatum est inter menses Septembrem et Decembrem, nam periculum crescit, cum venatio alcium mense Septembri exeunte incipit. Sumptus calamitatum, quae quotannis circiter millena quingena (1500) eveniunt, sunt prope centum milionum euronum. Alces pondus septingentorum chiliogrammatum habere potest. Calamitate facta, si pessimum accidit, animal per vitrum anticum contra vectorem penetrat, qui tum vix vivus evadit, si velocitas est immoderata. In viis, in quibus de periculo alcium signis vialibus monetur, velocitas vehiculorum oportet sit octoginta chiliometrorum horalium aut minus.

    Anseres litora Helsinkiensia occupaverunt

    Litora Helsinkiensia non vacant, etsi autumnus natatores iam expulit, nam hoc tempore a magnis gregibus avium frequentantur. Inter cygnos aliasque aves aquatiles, ingentes greges anserum albifrontium (Zool. Branta leucopsis) dominantur. Cum anseres excrementis litora prorsus contegant, civibus non displicet, quod iam sunt hiematum abituri.

    (Tuomo Pekkanen)

    (23.9.2016)

  • Pridie Idus Septembres (12.9.) sole occidente in Syria ignistitium septem dierum valere coepit. De re convenerat inter ministrum Americanum John Kerry et collegam eius Russum Sergei Lavrov. Seditiosi moderati et regimen Syriae se illud pactum servaturos esse promiserunt. Islamitae autem extremi, in iis fautores ordinis Isis, recusaverunt, quominus condiciones illius conventionis approbarent.
    (Reijo Pitkäranta)

    De experimento nucleari

    Die Veneris proxime praeterito (9.9.) Corea Septentrionalis experimentum nucleare fecit idque, ut nuntiatum est, bono successu. Constat eam explosionem iam ordine quintam esse et sub imperio dictatoris Kim Jong-un tertiam. Rerum periti Coreae Meridianae novissimum experimentum in illa civitate omnium temporum maximum fuisse aestimant.
    (Reijo Pitkäranta)

    Memoria ictus terroristici

    Die Dominico (11.9.) quindecim anni acti erant ab eo impetu terroristico, qui ictus diei undecimi mensis Septembris appellari solet. Inter sollemnitatem memorialem in urbe New York actam nomina eorum trium milium hominum, qui illa aggressione vitam amiserant, publice recitata sunt. In Washington memoria mortuorum praesidente Barack Obama duce recolebatur.
    (Reijo Pitkäranta)

    Hillary pneumonia laborat

    Hillary Clinton, candidata praesidentialis democratarum, in pneumoniam incidisse reperta est, quam ob rem populum ambire paulisper destitit. Valetudo eius die Dominico (11.9.) Americanis sollicitudini esse coepit: tum enim nausea laborans sollemnitatem memorialem, cuius mentionem supra fecimus, in medio relinquere coacta est.
    (Reijo Pitkäranta)

    Suetia neutrali remanebit

    Regimen Suetiae politicam defensionis suam mutare non meditatur, ut Margot Wallström, ministra a rebus exteris Suetiae, nuper confirmavit relatione de securitate civitatis divulgata. Dixit Suetiam neutralitate fovenda, viribus augendis, cooperatione internationali corroboranda tutam servatum iri. Factiones dextras accusavit, quod societatem Confoederationis Atlanticae appetentes de re severissima iocarentur.
    (Saara Honkanen)

    Tauromachiis resistitur

    Die Saturni magna multitudo Hispanorum in urbem Matritum convenit flagitans, ut tauromachiis in Hispania instituendis tandem finis fieret. Sunt, qui censeant pro probro nationali habendum esse boves per cruciatus occidere. Adversarii ludorum iam impetraverunt, ne faces ardentes ad cornua boum alligarentur. Ex interrogationibus patet maiorem partem Hispanorum tauromachiis resistere.
    (Reijo Pitkäranta)

    Solitudines decrescunt

    Loca solitudinum, quae in orbe terrarum inveniuntur, his viginti quinque annis circiter decima parte deminuta sunt. Solitudo definitur regio oecologice intacta et effectu hominis omnino fere carens, sed ubi aborigines vivere possunt. Maxima damna acceperunt silvae pluviales in Amazonia sitae: ibi enim natura integra aream milionis chiliometrorum quadratorum amisit.
    (Reijo Pitkäranta)

    (Nuntii Latini 16.9.2016)

Lyssna också